S.M.A.K. presenteert een grote tentoonstelling gewijd aan het werk van de Roemeense kunstenares Ana Lupas
Een diep persoonlijk artistiek testament dat terugblikt op zeven decennia werk van een pionier van de Oost-Europese neo-avant-garde
S.M.A.K. presenteert On Ritual Time, een grote tentoonstelling gewijd aan het werk van Ana Lupas (°1940, Cluj-Napoca, Roemenië), die algemeen wordt beschouwd als een van de belangrijkste kunstenaars van Oost-Europa. De tentoonstelling, die Lupas in de laatste fase van haar leven en artistieke carrière vormgaf, is haar eerste institutionele tentoonstelling in België en blikt terug op zeven decennia van een radicale praktijk, gevormd door ritueel, verzet, collectieve actie en herinnering. Met zelden getoonde werken, nieuwe configuraties en werk van haar partner S P A T A R U (Mircea Spătaru, 1937–2011) kan On Ritual Time worden beschouwd als Lupas’ diep persoonlijke artistieke testament — en als een reflectie over wat overblijft wanneer een kunstenaar haar werk aan toekomstige generaties toevertrouwt.
Lupas was vanaf het einde van de jaren 1950 actief in Roemenië en ontwikkelde haar oeuvre te midden van de politieke en artistieke spanningen van het communistische regime. Ze bewoog zich tussen textiel, installatie, performance en collectieve actie en transformeerde technieken die verbonden zijn met ambacht, voorouderlijke kennis en rurale tradities tot een uitgesproken hedendaagse artistieke taal.
Haar vroege experimenten met weven, naaien en knopen vielen samen met de internationale opkomst van Fiber Art. Haar deelname aan de Internationale Biënnales voor Wandtapijtkunst in Lausanne in 1969 en 1971 positioneerde haar binnen dit evoluerende veld, maar haar praktijk ontsnapte consequent aan conventionele categorieën. Een van de hoogtepunten van de tentoonstelling in S.M.A.K. is een monumentale presentatie van haar vroegste textielwerken, Prapori 1961–1964, bestaande uit 53 vrijstaande textielwerken die nooit eerder in hun geheel werden getoond.
Lupas’ betrokkenheid bij ambachten, voorouderlijke kennis, rituelen en spirituele tradities kwam verder tot uiting in samenwerkingen met rurale en boerengemeenschappen en in monumentale in situ-projecten. De tentoonstelling presenteert enkele van haar belangrijkste werken, zoals Wreaths of August (1964–2008), geïnspireerd op oogstrituelen, en Humid Installation (1970), vroege manifestaties van kunst als sociale praktijk. Hoewel haar werk verwantschappen vertoont met neo-avant-gardebewegingen zoals performance, acties en land art, blijft Lupas’ praktijk diep geworteld in de culturele en historische context van Transsylvanië.
In een context die werd gekenmerkt door censuur, propaganda, schaarste en surveillance ontwikkelde Lupas’ oeuvre zich grotendeels als een vorm van stil verzet tegen de sociale en politieke spanningen van het communistische regime. Vraagstukken rond artistieke vrijheid, identiteit, herinnering en gemeenschap kregen zowel een urgente als een conceptuele dimensie. De tentoonstelling opent met Coats to Borrow (1989), een reeks handgemaakte jassen die bedoeld waren om te circuleren zolang het Ceaușescu-regime aan de macht was. De sporen die de dragers erop achterlieten, transformeerden een alledaags object tot een middel voor collectieve actie en verzet.
Een tentoonstelling als artistiek testament
Naast het creëren van nieuw werk keert Lupas regelmatig terug naar bestaande werken, die ze herbekijkt en herconfigureert en zo laat evolueren met veranderende sociale en politieke contexten. In dit laatste hoofdstuk van haar praktijk krijgt dat cyclische denken een nieuwe urgentie: hoe bepaalt een kunstenaar wat blijft voortbestaan, hoe het voortbestaat en hoe een oeuvre na haar eigen leven wordt doorgegeven?
De tentoonstelling volgt diezelfde logica. Naast werken die zelden worden getoond, verschijnen verschillende stukken in nieuwe configuraties, waardoor verbanden ontstaan tussen verschillende periodes uit Lupas’ carrière. De opname van werk van haar overleden partner, de kunstenaar S P A T A R U, verruimt deze reflectie over artistieke nalatenschap naar gedeelde herinnering, intimiteit en verlies. Gedurende zijn artistieke carrière ontwikkelde hij een oeuvre dat werd gekenmerkt door voortdurend onderzoek en experiment. Zowel als kunstenaar als docent liet S P A T A R U, net als Lupas, een belangrijke stempel na op volgende generaties kunstenaars in Roemenië. On Ritual Time wordt zo meer dan een kunsthistorische presentatie: de tentoonstelling kan worden begrepen als een ritueel van herinnering op zich.
Eerste institutionele tentoonstelling in België
On Ritual Time is Ana Lupas’ eerste institutionele tentoonstelling in België en gaat gepaard met een monografie gewijd aan haar oeuvre, een coproductie van het Stedelijk Museum, Amsterdam; Kunstmuseum Liechtenstein, Vaduz; en S.M.A.K.
De voorbije jaren kende het oeuvre van Ana Lupas een sterke internationale herwaardering. Haar werk is opgenomen in belangrijke institutionele collecties, waaronder Tate Modern, Londen; Musée National d’Art Moderne, Centre Georges Pompidou, Parijs; Stedelijk Museum, Amsterdam; Kunstmuseum Liechtenstein, Vaduz; Museion Bolzano; en het Ludwig Museum, Boedapest.
S.M.A.K. presenteert het werk van Ana Lupas als onderdeel van zijn engagement om de canon van de westerse kunst te verbreden. Als vrouwelijke kunstenaar uit Roemenië biedt Lupas een perspectief dat dominante narratieven over naoorlogse en hedendaagse kunst uitdaagt en tegelijk de aandacht vestigt op artistieke praktijken die gevormd werden door andere politieke, sociale en culturele contexten. Deze tentoonstelling zet het engagement van S.M.A.K. voort rond kunstenaars als Anna Boghiguian, Teresa Burga, Anna Bella Geiger en Rose Wylie.
Praktische informatie
Ana Lupas & S P A T A R U
On Ritual Time
10 oktober 2026 – 21 februari 2027
S.M.A.K., Gent
Curator: Tanja Boon
Afbeeldingen: Download hier persfoto’s en bronvermeldingen .
Perscontact
Micha Pycke
Club Paradis
micha@clubparadis.be
+32 (0)486 680 070
België:
Fran Bombeke
fran.bombeke@smak.be
+32 (0)494 90 71 66
Over S.M.A.K.
S.M.A.K. toont kunst uit zijn eigen collectie in dialoog met werken van hedendaagse kunstenaars uit alle hoeken van de wereld. Aan de hand van hedendaagse kunst zoekt en geeft S.M.A.K. betekenis aan deze complexe en gefragmenteerde wereld. Daarbij stelt het museum alles in het werk om toegankelijk en inclusief te zijn, want kunst is voor iedereen.
Openingstijden
Weekdagen buiten de schoolvakanties: 9.30–17.30 uur
Weekenden, schoolvakanties en feestdagen: 10.00–18.00 uur
Maandag gesloten
Afbeeldingen
