MSK Gent presenteert de eerste monografische tentoonstelling ooit over Theodoor Rombouts

Theodoor Rombouts, 'Allegorie van de vijf zintuigen', 1632, MSK Gent.png

Van 21.01.2023 tot 23.04.2023 brengt het Museum voor Schone Kunsten Gent (MSK) de eerste monografische tentoonstelling ooit over Theodoor Rombouts (1597-1637), virtuoos van het Vlaamse caravaggisme. Rombouts was een gevestigde waarde in het Antwerpse kunstenaarsmilieu. Maar hoezeer zijn schilderkunst ook gewaardeerd werd tijdens zijn korte leven, de Antwerpse barokgoden Peter Paul Rubens (1577-1640) en Antoon Van Dyck (1599-1641) zorgden ervoor dat Rombouts’ artistieke nalatenschap snel naar de vergetelheid werd verwezen. Hier brengt het MSK nu verandering in. De tentoonstelling ontsluiert Rombouts’ artistieke persoonlijkheid en plaatst zijn werk in een nieuw perspectief.

Een korte maar succesvolle carrière

Na zijn opleiding bij Abraham Janssen (ca. 1573-1632) migreert de jonge Antwerpenaar aan het begin van de 17de eeuw naar Italië, waar hij geïnspireerd wordt door de revolutionaire schilder Michelangelo Merisi da Caravaggio (1571-1610) en diens belangrijkste navolger Bartolomeo Manfredi (1582-1622). Terug in Antwerpen ontwikkelt Rombouts een geheel eigen artistieke identiteit. Hij weet invloeden uit Noord en Zuid subliem te versmelten, en groeit uit tot een gevestigde waarde in het Antwerpse kunstenaarsmilieu.

Vanuit zijn atelier op de Meir speelt hij vernuftig in op de wensen van het publiek, en ontwikkelt hij zich tot specialist van het Vlaamse caravaggistische genrestuk. De impact van Rubens’ schilderstijl op de kopersmarkt zorgt dan weer voor de aanwezigheid van Rubensiaanse toetsen in zijn schilderijen. Rombouts’ carrière eindigt echter abrupt wanneer hij in 1637 sterft, amper veertig jaar oud.

Sleutelfiguur in de genreschilderkunst met een unieke stijl

In Rombouts' gevarieerde oeuvre springen vooral monumentale, levendige en soms moraliserende genrevoorstellingen met elegante gezelschappen en muzikanten in het oog. De taferelen schildert hij volgens de Manfrediani-methode, genoemd naar Bartolomeo Manfredi (1587 - ca. 1620/1621) die voortborduurt op de schilderstijl van zijn grote voorbeeld Caravaggio. Ze vallen op door het zuiderse spel van licht en donker (chiaroscuro), zijn gekenmerkt door naturalisme en een grote zin voor dramatiek met close-ups en half in beeld gebrachte figuren.

Rombouts versmelt hiermee zijn persoonlijke kleurenpalet met paarse, rode en blauwe tinten. Als zoon van een kleermaker heeft hij een bijzonder oog voor textiel, dat hij bijna tastbaar in beeld brengt. Ook muziekinstrumenten zet hij op een virtuoze wijze neer. In zijn doordachte, haast toneelmatige composities laat hij volkse figuren zien die bijna verheven worden door hun elegante uitstraling en verfijnde kostuums. Rombouts werkt graag met eigen modellen: typefiguren die hij keer op keer laat terugkomen op zijn schilderijen. Hij figureert soms ook zelf op zijn doeken, of laat zijn vrouw en dochter mee aan tafel zitten.

Als geen ander weet hij zijn geraffineerde, toegankelijke volkse voorstellingen met muzikanten en vrolijke gezelschappen neer te zetten, maar ook monumentale, religieuze scènes en allegorieën met verborgen politieke boodschappen behoren tot zijn oeuvre. Als Vlaamse caravaggist verenigt hij in al zijn werken invloeden uit de noordelijke en zuidelijke tradities. Hoewel deze stijl een trend van korte duur bleek te zijn, is de impact van Rombouts op het bredere genrelandschap in de Spaanse Nederlanden niet te onderschatten.

Een nieuw beeld op Rombouts als Vlaamse caravaggist

Voor deze tentoonstelling en de bijhorende catalogus – in beide gevallen de eerste maal dat Theodoor Rombouts helemaal centraal gesteld wordt – voerde het MSK een grote zoektocht naar Rombouts’ kernoeuvre. Werk uit privécollecties, kerken en musea in Europa en de Verenigde Staten wordt overgebracht naar Gent, en verschillende schilderijen worden speciaal voor de gelegenheid gerestaureerd met de steun van het museum.

Het resultaat is een verrassend, nieuw totaalbeeld op de kunstenaar. De bezoeker zal voor het eerst kunnen kennismaken met het kernoeuvre van de schilder, in dialoog met werken van belangrijke tijdgenoten zoals Bartolomeo Manfredi, Valentin de Boulogne (1591-1632) en Hendrick ter Brugghen (1588-1629). Via een thematische opstelling focust de tentoonstelling op alle diverse aspecten van Rombouts’ schilderkunst. Zo brengt ze ons dichter bij de man achter het oeuvre: een intelligente kunstenaar die zich graag liet betoveren door het talent van zijn collega’s maar daarbij een heel herkenbare eigen artistieke identiteit ontwikkelde, zowel voor zijn toenmalige cliënteel, als voor ons, vandaag.

Rombouts en het MSK

Het MSK heeft een bijzondere band met de Antwerpse schilder. In 1860 is de 'Allegorie van de vijf zintuigen' (1632) het eerste kunstwerk van de hand van een oude meester dat aangekocht wordt door het museum. Inmiddels is het schilderij uitgegroeid tot een echte publiekslieveling. Het MSK heeft nog twee andere belangrijke werken door Rombouts in collectie: de 'Allegorie van het Schepengerecht van Gedele' (1627-28), Rombouts' grootste doek, en 'Bij de tandentrekker' (ca. 1628), een typische carravageske waarschuwing tegen oplichters. Dat laatste wordt speciaal voor de tentoonstelling gerestaureerd.


Tentoonstelling Theodoor Rombouts
21 januari - 23 april 2023
MSK Gent

Persconferentie: donderdag 19 januari, 11:00

Curatoren: Dr. Frederica Van Dam
Bijgestaan door: Valentine De Beir

Wetenschappelijk comité: Valentine De Beir (MSK Gent), ​Dr. Johan De Smet (MSK Gent), ​​Dr. Liesbeth Helmus (Centraal Museum Utrecht), ​​Prof. dr. Koenraad Jonckheere (Universiteit Gent), ​Prof. dr. Manfred Sellink (MSK Gent), Dr. ​Frederica Van Dam (MSK Gent), Prof. dr. Joost Vander Auwera (Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België), Dr. Sabine Van Sprang (Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België / Academia Belgica Rome), Dr. Bert Watteeuw (Rubenshuis).


Publicatie

Bij de tentoonstelling verschijnt de eerste monografische catalogus gewijd aan het oeuvre van Theodoor Rombouts. Uitgegeven bij Snoeck en met teksten van: dr. Frederica Van Dam, dr. Johan De Smet, drs. Valentine De Beir, Prof. dr. Joost Vander Auwera, Prof. dr. Gert Jan Van der Sman, dr. Liesbeth Helmus, dr. Timothy De Paepe, Prof. dr. Wayne Franits, Prof. dr. Astrid Harth, Christine Braet, Prof. dr. Irene Baldriga, drs. Lien Vandenberghe, Geert Van Eeckhout, dr. Michèle Frederick, Prof. dr. Manfred Sellink, dr. Anne Delvingt en dr. Bert Watteeuw.


Contact
Museum voor Schone Kunsten Gent, ​
F. Scribedreef 1, 9000 Gent, ​
www.mskgent.be 

Pers
Club Paradis
Micha Pycke
+32 (0)486 680 070
[email protected]


 

 

Over Club Paradis | PR & Communications

Club Paradis is a specialist pr & communications agency, working in the fields of art, design, architecture and others who shape culture.