Gijs Van Vaerenbergh transformeert een archeologische ruïne in Italië
Een herinterpretatie van een archeologische ruïne door inversie en suspensie
Voor het Archeologisch Park van Herakleia in Policoro (Matera, Zuid-Italië) creëerde het Belgische kunstenaarsduo Gijs Van Vaerenbergh de site-specifieke installatie Inverse Ruin. Op deze historische plek bevond zich ooit een tempel gewijd aan Dionysus (433–432 v.Chr.), maar zijn vandaag enkel nog de fundamenten te zien. Vanuit deze archeologische overblijfselen verbeeldden de kunstenaars de verdwenen tempel opnieuw — niet via reconstructie, maar via een radicale - en letterlijke - omkering.
Waar verval zich doorgaans van boven naar beneden voltrekt, draait Inverse Ruin dit proces bewust om. Het dak, de bovenste delen van de muren en fragmenten van de zuilen worden opnieuw zichtbaar gemaakt, terwijl de oorspronkelijke resten onaangeroerd op de grond blijven. Bezoekers wandelen onder een kunstmatige ruïne die in een stalen structuur is opgehangen en ervaren het monument vanuit een omgekeerd perspectief.
Met deze ingreep hertekent Gijs Van Vaerenbergh onze blik op de antieke ruïne. De Griekse tempel is een iconische vorm aan de basis van de westerse architectuurcultuur. Doordat hij vandaag vooral via ruïnes bekend is, heeft het verval zelf een bijna mythische status gekregen. Inverse Ruin gaat kritisch in dialoog met deze traditie. De installatie roept de oorspronkelijke proporties en formele waarden van de Dorische tempel op, maar nodigt tegelijk uit tot reflectie over hoe wij vandaag naar ruïnes kijken en betekenis geven.
Het werk meet 35 meter lang, 17 meter breed en 12 meter hoog en volgt de schaal en geometrie van de oorspronkelijke tempel. Een metalen draagstructuur ondersteunt het zwevende volume. De sculpturale elementen zijn uitgevoerd in kalkmortel, wat een subtiele brug slaat tussen historische materiaalreferenties en hedendaagse bouwtechnieken.
De installatie wordt gekenmerkt door een zichtbare spanning tussen werkelijkheid en fictie, materialiteit en abstractie, inhoud en structuur. Door een zorgvuldige compositie van grotere en kleinere fragmenten ontstaat een gebroken ritmiek en een complexe volumewerking. De tempel wordt ontmanteld, gefragmenteerd en hertekend. Architecturale lijnvoering, materiële aanwezigheid en kleurgebruik worden in balans gebracht en creëren een nieuwe ruimtelijke poëtica met gefragmenteerde zichtlijnen en grillige luchtsilhouetten.
Inverse Ruin gaat een dynamische relatie aan met het omliggende landschap. Het werk verandert voortdurend met het standpunt van de bezoeker. Door het monument te reconstrueren volgens gewijzigde fysieke regels — als een zwevend lichaam dat de zwaartekracht lijkt te trotseren — herinterpreteren de kunstenaars niet alleen de antieke tempel, maar bevragen ze ook onze culturele opvattingen over de logica en esthetiek van de hedendaagse ruïne.
GIJS VAN VAERENBERGH
Gijs Van Vaerenbergh is een artistieke praktijk opgericht door Pieterjan Gijs (°1983, België) en Arnout Van Vaerenbergh (°1983, België). Hun werk situeert zich op het snijvlak van kunst, architectuur en landschap en manifesteert zich in publieke kunstwerken, site-specifieke installaties en landschappelijke ingrepen.
Met een combinatie van technische en theoretische architectuurkennis en een experimentele, artistieke houding, begeven zij zich nadrukkelijk binnen het veld van de beeldende kunst. Hoewel hun werk architecturaal van aard is, heeft het vaak een monumentaal, sculpturaal en autonoom karakter. In plaats van de architectuur te verlaten, zoeken zij frictie binnen de discipline zelf.
Omdat hun werk in essentie ruimtelijk is, staat de relatie met de toeschouwer centraal. De fysieke ervaring en de interactie met de omgeving vormen een essentieel onderdeel van hun praktijk. Door artistieke strategieën toe te eigenen, doorbreken zij bewust disciplinaire grenzen en bevragen zij de programmatische en utilitaire aannames van architectuur.
SIRIS
Inverse Ruin maakt deel uit van Siris, een artistiek verrijkingsproject voor het Archeologisch Park van Herakleia in Policoro, gecureerd door studiostudiostudio. Het project omvat drie kunstwerken:
- Inverse Ruin van Gijs Van Vaerenbergh (BE)
- Chora, een sculpturaal parcours van Selva Aparicio (ES)
- Arbosonica, een geluidswerk van Max Magaldi (IT), met originele bijdragen van dichter Claudia Fabris en muzikant Daniela Pes
Siris wil het publiek op een nieuwe manier laten kennismaken met de archeologische site via hedendaagse kunstinterventies die de eigenheid van de Archaïsche Tempel, het Heiligdom van Demeter en de spirituele waarde van het omringende landschap evoceren. Het project biedt bezoekers een gelaagde narratief die in dialoog treedt met historische artefacten en met de landschappelijke, antropologische en sociale krachten die de identiteit van de site hebben gevormd.
Antonio Oriente, artistiek directeur van het Siris-project voor studiostudiostudio, licht toe:
“Naast hun originele interpretatie van volume en het scherpe contrast tussen de precieze geometrie van de metalen structuur en de chaotische explosie van de ruïne, is vooral de omkering van de materiële aanwezigheid bijzonder intelligent. Ze opent de visuele ruimte voor de archeologische resten en garandeert tegelijk de volledige omkeerbaarheid van de ingreep.De voorgestelde vormen roepen een gevoel van onvolledigheid en de kwetsbaarheid van tijd op — niet uitgewist door restauratie, die een illusie van het verleden biedt, noch door reconstructie, die een illusie van het heden creëert. Het werk introduceert een nieuwe bewoner in het Park: tegelijk vreemd en eigen, verdwenen en levend, aanwezig op dezelfde plaats en in dezelfde tijd.”
PRAKTISCHE INFORMATIE
Locatie
Archaeological Park of Herakleia
Policoro (MT), Italië
Coördinaten: 40.217315, 16.671154
Perscontact
Micha Pycke
Club Paradis
+32 (0)486 680 070
micha@clubparadis.be
Credits
Siris maakt deel uit van het project “Enhancement of the sacred areas of the Archaeological Park of Herakleia and the creation of an Ecomuseum”
Programma Operativo Nazionale (PON) Cultura e Sviluppo
Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO/FESR) 2014–2020
Curator: studiostudiostudio
Artistiek directeur: Antonio Oriente
Beeldmateriaal
Alle beelden: Roberto Conte
